Het is best lastig om in minder dan 500 woorden iets zinnigs
te zeggen over dat o zo belangrijke geheel van gewoontes dat mensen in groepen
met elkaar verbindt. Toch wil ik een poging wagen om iets over de kracht en
weerbarstigheid van cultuur in de zorg te
zeggen.
Cultuur als middel om
onzekerheid te verminderen.
Groepen mensen hebben een reeks collectieve ervaringen, belangen, verhalen en
mythes waaraan ze een identiteit kunnen ontlenen. Heel handig. Zo hoef je niet voortdurend te definiëren wie je
bent. Je bent gewoon Nederlander, Moslim of Katholiek. En verpleegkundige natuurlijk. Dan
is toch voor iedereen duidelijk wie je bent en waar je voor staat? Totdat de
directie er voor kiest om de vertrouwde teamleiders te vervangen voor coaches.
Waarden en
overtuigingen
Je identiteit wordt o.a. door je omgeving , je karakter,
ervaringen, opvoeding en door onderwijs beïnvloed
en gevormd. Het bijzondere is dat de dingen die echt van waarde voor je zijn, vanzelfsprekend
lijken. Voor anderen geldt dat dus ook. Je krijgt pas door hoe tegengesteld de
waarden van anderen zijn, als je irritaties en conflicten over belangen krijgt.
Duik je iets dieper in de persoonlijkheid, dan kan je ontdekken dat waarden
(belangen) sterk gevoed worden door waar je
heilig in gelooft. God is een mooi voorbeeld. Maar de missie van jouw
organisatie of jouw team vraagt ook om het ‘heilige vuur’ van de overtuiging.
Overtuigingen zijn krachtige motoren achter gedrag en zijn erg moeilijk te
beïnvloeden. Om die reden is een organisatieverandering zo tijdrovend en ook
riskant. Een organisatieverandering moet zichzelf als verbetering bewijzen
voordat er vertrouwen ontstaat. Je weet wel uit eigen ervaring: vertrouwen komt te voet en gaat te
paard.
Onbewuste bekwaamheid
Vaak zijn mensen zich niet bewust van de eisen die groepen,
organisaties en teams stellen aan het gedrag en de vaardigheden van hun leden.
Je bent nu eenmaal one of the guys/dolls. Op de volgende zes terreinen ga je
een cultuur verandering in je organisatie aan den lijve ondervinden: rituelen en routines, verhalen en mythen,
symbolen, machtsstructuren, organisatiestructuur en controlesystemen. Op ieder
van deze gebieden is jouw organisatie uniek en enigszins voorspelbaar. Was jij
je daar bewust van? Waarschijnlijk niet. Totdat de verandering ingezet wordt.
Dan voel je je ineens een vreemde eend in de bijt.
Cultuur als filter
Menselijke hersenen zijn erg goed in het herkennen van
patronen en het oplossen van problemen. Dat heeft ons ver gebracht. Wat wel een
dingetje is: we moeten informatie filteren om te voorkomen dat we overspoeld
worden door indrukken. Filters zijn hier heel nuttig voor. Een van de
belangrijkste filters is de zogenaamde ‘confirmation bias’, ook wel "bevestigings-ruis" genoemd: mensen hebben een
voorkeur voor informatie die hun overtuigingen bevestigt. Je hoort wat je graag
wilt horen. Je ziet wat je graag wilt zien. De zichzelf waarmakende
voorspelling wordt hieruit geboren. Maar ook de geslaagde
organisatieverandering. Het is maar net waar je in gelooft… Er is nog
veel meer over cultuurverandering
te zeggen. Welke aanvullingen heb jij?
Reacties
Een reactie posten