Vleugels

Dit is mijn vader. Hier is hij dertien en heeft hij nog een heel leven voor zich. Op dit moment is het oorlog want 1943. De foto is op de RK jongensschool te Mierlo  gemaakt. Op de achtergrond een topgrafische kaart van het nog vooroorlogse Nederland.

Dit beeld is wat rest van dat moment. De school is afgebroken. De landkaart is in rook opgegaan. De puntjes licht in zijn ogen reflecteren fotonen die misschien nog onderweg zijn in de Kosmos. Ergens in mij zoekt een onzichtbare hand naar het verhaal van zijn leven. 

De hand op deze foto die de pen vasthoudt probeerde dat ook. Tijdens het opruimen van mijn huis vond ik in de paar dozen die overbleven van mijn ouders’ geschiedenis, een brief van mijn vader.

Hij schrijft over kinkhoest, regelmatig hoofdpijn en buikklachten. Verderop in zijn tekst staat dit: “Op mijn veertiende kwam ik voor de keus wat nu verder. Mijn liefhebberij was altijd bezig zijn met batterijen, lampjes en, klokwerk. Ik wilde dan ook graag elektricien worden. Op de dag dat we (zijn moeder en hij) ons moesten melden op de toen nog ambachtsschool, gingen we op weg daar naar toe. Diezelfde dag stond er een advertentie in de courant waarin bij drukkerij Geeris-Roxs een leerling handzetter gevraagd werd. Op zo’n 600 meter van de school scheidde de weg: een richting school, de ander naar die drukkerij. Op die scheiding van wegen heb ik zo’n half uur staan steggelen met mijn moeder waar zij naar toe zou gaan. Het is de drukkerij geworden. Het was haar keus. En tot op de dag van vandaag kan ik er nog kwaad over worden. Maar ja in 1944 lagen de zaken anders dan tegenwoordig en voor mijn gezondheid zou het beter zijn dan elektricien, die dikwijls in koude en open huizen moesten werken. Er zat toen weinig anders op dan te doen wat je gevraagd werd…”

Van handzetter werd hij machinezetter. Door 44 uur per week te werken en op zaterdagmiddag vanuit Helmond naar Den Bosch op cursus te gaan maakte hij de stap naar typograaf.  Hij hoopte dat het apparaat waar hij aan werkte ‘het niet goed deed zodat hij de storing op kon zoeken en die trachten te verhelpen.’ Mijn vader zat precies aan de verkeerde kant van zijn passie.

Die puffende, sissende en stampende drukkerij.  De typografen kamer was een afgesloten ruimte waar de ritmische machines en de indringende geur van drukinkt en aceton op afstand werden gehouden. Links naast de machine stond een smeltbak waar loodstaven in hingen.  Op deze plek droomde mijn vader regelmatig weg naar een toekomst met minder hoofdpijn, maagpijn en beenklachten. 

En vooral droomde hij over het bouwen van een eigen huis. In Nuenen kon hij een stukje grond kopen van mijn opa. Hieronder staat in de verte een Simca voor de bungalows aan de oude Dijk. Daar zijn we in 1972 gaan wonen.

 

In 1976 werkte hij 25 jaar bij het bedrijf dat behalve teksten ook zijn levenslust drukte. Hij kreeg een goudkleurig horloge cadeau tijdens de receptie. Een jaar later was de drukkerij failliet. Het meerstappen punnikwerk werd in één klap door fotografische offsettechniek weggevaagd. Zoals schilderen staat tot digitaal fotograferen. 

Hij deed zijn best om snel weer aan de slag te komen. Vond een baan als bedrijfsleider bij een open haarden bedrijf maar droomde tussentijds van een doe-het-zelf winkel voor elektronica. Eind jaren ’70 was er een tweede oliecrisis die een wereldwijde economische crisis veroorzaakte. Ik wist dat mijn vader in het geldkistje (linksboven achter de lakens en slopen) nog benzinebonnen van de vorige crisis bewaard had.

 

 

We hadden regelmatig debatten over mijn dromen- drummer worden bij U2 of de Simple Minds- en zijn dwingende advies om een baan te zoeken die mij buiten de armoede en in de welstand zou brengen. Ik vond het een bekrompen en angstige man. De passie die ik als 20-jarige in mijn borst voelde pulseren ging ik wel de vrijheid en vleugels geven.  Dacht ik.

Het huis waar hij zo naar verlangde wordt nu bewoond door mensen die ik niet ken. De Oude Dijk is van een zandpad met brem en Meikevers tot een geasfalteerde Geldropsedijk geworden. De stemmen van de buurtkinderen zijn niet meer hoorbaar.

Nu kijk ik terug en zie dat de vleugels aan mijn vrijheid, de vleugels zijn die hij me gegeven heeft. Hij heeft zijn mogelijkheden in dienst gesteld van de mogelijkheden die ik nu heb. Mogelijk gemaakt samen met mijn moeder. Ze zijn sinds 2010 weer samen in de Eeuwige stilte. Misschien kunnen ze mijn dankbaarheid zien, voelen of weten. Dat hoop ik.